CONCAUSAS Y TIPOS DE INUNDACIONES EN LA VEGA BAJA DEL SEGURA

CONCAUSAS Y TIPOS DE INUNDACIONES EN LA VEGA BAJA DEL SEGURA

GIL OLCINA, ANTONIO / CANALES MARTÍNEZ, GREGORIO

30,00 €
IVA incluido
Consultar
Editorial:
PUBLICACIONS INSTITUCIONALS UA
Año de edición:
2023
Materia
Naturaleza
ISBN:
978-84-1302-190-4
Páginas:
476
Encuadernación:
Cartoné

INTRODUCCIÓN.
I. EL LLANO DE INUNDACIÓN.
Fosa tectónica: vasta llanura aluvial.
Raigueros y derramadores.
Abanicos aluviales y corrientes de derrubios.
Delimitación del llano de inundación y lecho aparente del Bajo Segura.
Acuífero profundo: los ojales.
De llano de inundación a vega.
Llano de planitud casi perfecta, avenamiento exiguo y freático somero, alagadizo.
II. EL RÍO SEGURA Y SU RED AFLUENTE.
Río alóctono de curso acortado y cuenca minorada.
Red hidrográfica disimétrica y heterogénea: régimen natural complejo.
Atenuación de la componente nival.
Caudal de base atlántico.
Ríos-rambla y ramblas.
Monstruoso aparto torrencial del Guadalentín.
Ríos-rambla y ramblas que no alcanzan a desembocar en el lecho ordinario del Bajo Segura y derraman las llenas en el mayor.
Rambla Salada o de Santomera.
III. APROVECHAMIENTO DE AGUAS DIVERSAS: EL EDIFICIO HIDRÁULICO DE LA HUERTA.
Abandono y desorganización de los riegos de turbias.
Acequias mayores, arrobas, brazales e hijuelas.
Escorredores, azarbetas y azarbes.
Aguas resucitadas: azarbes y acequias.
Cruces y encabalgamientos de conducciones de aguas vivas y muertas.
Propagación de las riadas a través de las redes de riego y avenamiento.
Desagüe de los azarbes mayores en el antiguo cauce del Segura.
Azarbe Mayor de Hurchillo.
IV. LLUVIAS TORRENCIALES.
Cuantía e intensidad de las precipitaciones.
Calendario de lluvias catastróficas.
Mecanismos pluviométricos: factores de inestabilidad y vientos llovedores.
Causas sinópticas de aguaceros extraordinarios: perturbaciones atmosféricas.
Veroños y desarrollos ciclogenéticos.
Escasa incidencia de las borrascas atlánticas.
V. TIPOLOGÍA DE LAS INUNDACIONES.
Concausas de las inundaciones.
Inundaciones alóctonas: avenidas fluviales.
Inundaciones autóctonas: colosales diluvios comarcanos y semiendorreísmo.
Inundaciones integrales: crecida alóctona, diluvio comarcano y avenamiento exiguo.
Interacciones de diluvios y corrientes de derrubios.
Diluvio, riada e inundación de San Calixto, 14 de octubre de 1651.
Temporal de lluvia, sucesivas crecidas y riada de San Patricio, 17 de marzo de 1672.
Inundación integral con marcado acento autóctono en octubre-noviembre de 1751.
Inundación alóctona de 10 de mayo de 1758.
Riadas de San Francisco de Asís y San Francisco de Borja, 4 y 10 de octubre de 1783.
Riada de Santa Teresa, 14-15 de octubre de 1879.
Inundación de 22 a 24 de mayo de 1884: acicate político y social.
Inundación conocida por "La Bendita", 21-24 de abril de 1946.
Inundación integral de San Rafael, 20-22 de octubre de 1948.
Inundaciones en la Vega Baja los tres cuartos de siglo últimos (1946-2020).
Inundación integral de 18 a 21 de octubre de 1972.
Alagamiento de la Vega Baja, el 5 de noviembre de 1987: la llanura fantástica.
Enlagunamiento de septiembre de 2019.
VI. DEFENSA DE LAS INUNDACIONES.
Conjuros para la prevención, rogativas y ritos por la conclusión de diluvios e inundaciones.
Cañares, bardomeras y protección del lecho aparente.
Protección y salvaguarda de los molinos hidráulicos frente a las crecidas.
Enderezamiento del curso fluvial: redención de vueltas.
Inundaciones de resaca e instrumentos antirretorno.
Desembocadura del Guadalentín en el Segura: Reguerón.
Presa del Paretón.
Proyecto de Obras de Defensa contra las Inundaciones del Valle del Segura (1886).
Congreso contra las Inundaciones en la Región de Levante (1885).
Del toque de caracolas y rebato de campanas al Sistema de Automatización de la Información Hidrológica.
Plan General de Defensa de Avenidas de la Cuenca del Segura (1987).
Acondicionamiento de barrancos en la Sierra de Callosa.
CONCLUSIONES.
APÉNDICE DOCUMENTAL.
1. REAL PROVISIÓN DE 1742 SOBRE LA RIBERA DEL RÍO SEGURA.
2. RAMBLA DE SAN TOMERA CIRCA 1750.
3. TESTIMONIO DE LABRADORES ORIOLANOS REFERENTE A LA INUNDACIÓN DE 1751.
4. ROTURA DE LA RAMBLA DE BENFERRI EN LA LLENA DE 1751.
5. CUESTIONES RELATIVAS A LA RIADA DE OCTUBRE DE 1783 ANALIZADAS EN LAS SESIONES CAPITULARES DE LOS CANÓNIGOS DE LA CATEDRAL DE ORIHUELA.
6. RAMBLA DE MONROIG O MONROCH (CALLOSA DE SEGURA).
7. ESTRAGOS OCASIONADOS EN ORIHUELA Y SU HUERTA POR LA ROTURA DEL PANTANO DE PUENTES (LORCA), 1802.
8. SOLICITUD DE LA CIUDAD DE MURCIA A LA DE ORIHUELA ACERCA DE LA PROLONGACIÓN DEL REGUERÓN AL MEDITERRÁNEO, 1826.
9. DESTRUIDO EL PUENTE DE PIEDRA POR LA RIADA DE 1834, INSTALACIÓN DE UNO PROVISIONAL DE MADERA PARA RESTABLECER LA COMUNICACIÓN EN LA CIUDAD DE ORIHUELA.
10. PRESUPUESTO PARA DEMOLICIÓN DE LA ANTIGUA CASA CONSISTORIAL DE ORIHUELA (1835), ARRUINADA POR LA RIADA DE 1834.
11. DESQUEJERA DE LA ACEQUIA DE ALQUIBLA, 1841.
12. EXPEDIENTE ACERCA DE LA INUNDACIÓN ACAECIDA LOS DÍAS 14, 15 Y 16 DE OCTUBRE DE 1879 (INCLUYE MEMORIA DE LA INUNDACIÓN Y ESTADÍSTICA DE DAÑOS CONCERNIENTE A DESGRACIAS PERSONALES Y PÉRDIDAS DE RIQUEZA TERRITORIAL Y URBANA, INDUSTRIA, CONSUMO Y GANADERÍA, AYUNTAMIENTO DE MOLINS).
13. MEMORIA SOBRE LAS AVENIDAS E INUNDACIÓN DEL SEGURA LOS DÍAS 23 A 27 DE MAYO DE 1884 Y SUS CONSECUENCIAS EN LA HUERTA DE BIGASTRO.
14. RIADAS DE 1884.
15. INUNDACIÓN DE 27 DE JUNIO DE 1900.
16. MONDA DE LA RAMBLA DE ABANILLA-BENFERRI, 1930.
17. DESCRIPCIÓN POR EL INGENIERO RAFAEL COUCHOUD SEBASTIÁ DE LA INUNDACIÓN DE 20-22 DE OCTUBRE DE 1948.
18. PROYECTO DEL INGENIERO ENRIQUE ALBACETE AYUSO DE RECONSTRUCCIÓN DEL REGUERÓN DE ORIHUELA O AZARBE MAYOR DE HUCHILLO, 1949.
19. INSTANCIA DE LOS VECINOS DEL BARRIO DEL ARENAL (ORIHUELA) AL SERVICIO DE ASITENCIA SOCIAL DE LA DIPUTACIÓN PROVINCIAL DE ALICANTE, 1982.
20. ACTUACIONES DE RECONSTRUCCIÓN Y REPARACIÓN EN LOS MUNICIPIOS AFECTADOS POR LA INUNDACIÓN DE NOVIEMBRE DE 1987.
ARCHIVOS Y FUENTES.
BIBLIOGRAFÍA.

A la hora de enfrentar el serio problema subsistente de graves inundaciones autóctonas e integrales con este sesgo en la Vega Baja del Segura, bien patente en el calamitoso y prolongado enlagunamiento de septiembre de 2019, es necesario tener muy presente que, además del Segura y su sistema afluente, intensamente regulados ahora, pueden hacerse presentes otras concausas (meteorológicas, hidrológicas, morfológicas, humanas), que no pueden ser desconocidas ni infravaloradas. Para prevenir que el riesgo se convierta en peligro, y este en devastación. Las diferentes inundaciones que históricamente han asolado la Vega Baja y aún, en mayor o menor medida, la estragan, sus concausas, consecuencias y actuaciones encaminadas a prevenir y minorar sus efectos, monopolizadas casi por las anegaciones alóctonas, son objeto de consideración y análisis en los seis capítulos que integran esta obra.

Artículos relacionados

  • EN BUSCA DEL ÚLTIMO CONTINENTE
    PELÁEZ, JAVIER
    Una obra que evoca la emoción de la exploración científica a través de una prosa que huele a viento helado, madera y sal. En 1913 un navío zarpó de Alaska para cartografiar y descubrir el último de los continentes. En aquel barco viajarían científicos de todo tipo. Era la mayor expedición científica al Ártico que jamás se había concebido. Esta insólita búsqueda del último conti...
    En stock

    21,90 €

  • NOSALTRES, ELS ANIMALS DEL CAMP
    SANÉ, RAPHAËL
    IL·LUSTRACIONS DE CYRIL GIRARD UN PRECIÓS LLIBRE ON ELS ANIMALS PRENEN LA PARAULA. Mai no heu somiat d'experimentar aquest mecanisme dels éssers vius amb la finalitat de comprendre el nostre enginy (que us podria servir d'inspiració), els nostres comportaments, però també les nostres pors i les nostres necessitats? A l'inici dels camins, al fons de les masses d'aigua o al límit...
    En stock

    16,90 €

  • GUÍA DE PLANTAS PARA TU HOGAR
    AUTORES E, ARIOS / , AA.VV.
    ¿Quieres llenar tu hogar de vida y color gracias a las plantas?Esta guía te ayuda a decorar tu casa con las especies más bellas y resistentes, tanto de interior como de exterior. Descubre cómo elegir la planta perfecta para cada rincón, aprende los cuidados esenciales para que crezcan sanas y transforma tu hogar en un oasis verde.Una selección de 100 plantas de interior y de ex...
    En stock

    14,90 €

  • LA VIDA EN UN PLANETA POCO CONOCIDO
    KOLBERT, ELIZABETH
    Vuelve la periodista climática más prestigiosa del mundo, reportera de The New Yorker y ganadora del Premio Pulitzer. «Para ser un ciudadano bien informado del planeta Tierra, tienes que leer a Elizabeth Kolbert».Rolling Stone En La vida en un planeta poco conocido, Elizabeth Kolbert nos guía por algunos de los lugares más afectados por el calentamiento global, desde Groenlandi...
    En stock

    24,90 €

  • NUBES
    GRAHAM, EDWARD
    El misterio de las nubes ha cautivado tanto a científicos como a artistas. Este libro te muestra cómo utilizar las técnicas meteorológicas de la nefología para identificar estas formas esquivas y mutables a través de la representación artística de la pintura. Clasifica y mide todas sus clases teniendo en cuenta la altura, el tamaño, la textura, la disposición, las modificacione...
    En stock

    36,00 €

  • SÓN VIUS ELS RIUS?
    MACFARLANE, ROBERT
    Reconegut com el millor escriptor contemporani de natura, Robert Macfarlane ha dirigit la seva mirada cap als rius per intentar comprendre com «viuen». Com la majoria de nosaltres, té un rierol a prop de casa seva. D'aquest riu ho sap tot: com interactua amb el territori, com atreu la vida i busca l'equilibri amb plantes i animals, com ha esdevingut imprescindible per al seu pa...
    En stock

    24,90 €